سرطان خون در زنان چیست؟ و مهم ترین علائم آن کدامند؟

زمان تقریبی مطالعه: 17 دقیقه

سرطان خون یکی از بیماری‌های شایع و جدی است که به‌طور خاص در زنان نیز تاثیرگذار است. این نوع سرطان به دلیل تغییرات غیرطبیعی در سلول‌های خونی به وجود می‌آید و می‌تواند علائم مختلفی داشته باشد که برخی از آن‌ها می‌توانند به‌سادگی نادیده گرفته شوند. در این مقاله قصد داریم به‌طور جامع و کامل به بررسی سرطان خون در زنان بپردازیم و مهم‌ترین علائم، علل، و روش‌های درمانی آن را مرور کنیم.

سرطان خون چیست؟

سرطان خون یا لوسمی یکی از انواع سرطان است که به سلول‌های خون‌ساز در بدن، مانند مغز استخوان و سیستم لنفاوی آسیب می‌زند. انواع مختلفی از سرطان خون وجود دارند که در برخی گروه‌ها، مانند افراد با جنسیت یا سن خاص، شایع‌تر هستند. این مقاله به بررسی بیماری سرطان خون در زنان، نشانه‌ها و راه‌های درمان آن می‌پردازد. با ما همراه باشید.

لوسمی در زنان چیست؟

لوسمی نوعی سرطان خون است که منجر به رشد سریع و غیرعادی سلول‌های خونی می‌شود. این رشد بی‌رویه در مغز استخوان اتفاق می‌افتد، یعنی همان بافتی که سلول‌های خونی را می‌سازد. این سلول‌ها به سه نوع اصلی تقسیم می‌شوند:

• گلبول‌های سفید که بدن را در برابر عفونت‌ها محافظت می‌کنند
• گلبول‌های قرمز که وظیفه‌ی رساندن اکسیژن به بخش‌های مختلف بدن را برعهده دارند
• پلاکت‌ها که به انعقاد خون کمک می‌کنند

لوسمی بیشتر گلبول‌های سفید را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این گلبول‌ها معمولاً به عنوان بخش دفاعی بدن در برابر عفونت‌ها فعالیت می‌کنند و بعد از شروع عفونت تولید و تقسیم می‌شوند. اما در افراد مبتلا به لوسمی، مغز استخوان تعداد زیادی از گلبول‌های سفید غیرطبیعی تولید می‌کند که نمی‌توانند به‌خوبی از بدن دفاع کنند.

برخلاف بسیاری از انواع دیگر سرطان‌ها، لوسمی معمولاً باعث ایجاد تومور نمی‌شود و در نتیجه با روش‌های تصویربرداری مثل اشعه ایکس یا سی‌تی اسکن به راحتی شناسایی نمی‌شود. با پیشرفت بیماری، سلول‌های سرطانی جایگزین سلول‌های سالم خون می‌شوند و می‌توانند مشکلاتی مانند کم‌خونی، خونریزی و عفونت‌های مکرر ایجاد کنند. سلول‌های سرطانی لوسمی همچنین ممکن است به غدد لنفاوی و سایر اندام‌ها نیز گسترش یافته و علائمی مانند تورم و درد ایجاد کنند.

در کنار این موارد، تولید پلاکت‌ها نیز در افراد مبتلا به لوسمی دچار مشکل می‌شود. کاهش پلاکت‌ها می‌تواند در زنان باعث خونریزی شدیدتر در دوران قاعدگی یا حتی خونریزی‌های غیرمنتظره شود.

علت‌های ابتلا به لوسمی در زنان

اگرچه دلیل مشخصی برای بروز سرطان خون در زنان و مردان وجود ندارد، اما عوامل متعددی به عنوان عوامل خطر در این بیماری شناخته می‌شوند. از این عوامل می‌توان به مواردی مانند قرار گرفتن در معرض اشعه رادیواکتیو، درمان‌های قبلی سرطان با پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی و سن بالا اشاره کرد. همچنین، تأثیر عوامل محیطی و ژنتیکی در بروز این بیماری نقش مهمی دارد و این عوامل ممکن است به تغییرات سلولی در مغز استخوان منجر شوند. از دیگر عواملی که خطر ابتلا را افزایش می‌دهند می‌توان به سندرم داون، ویروس HTLV، ویروس HIV، مواد شیمیایی مانند بنزن و استعمال سیگار اشاره کرد.

چگونگی پیدایش سرطان خون

سرطان خون از مغز استخوان، یعنی جایی که سلول‌های خونی بدن تشکیل می‌شوند، آغاز می‌شود. سلول‌های خونی پیش از اینکه به شکل بالغ خود برسند، چندین مرحله رشد را طی می‌کنند. در مغز استخوان، سلول‌های اولیه‌ای به نام سلول‌های بنیادی وجود دارند که می‌توانند به انواع مختلفی از سلول‌های خونی تبدیل شوند.

سلول‌های خونی نقش مهمی در فرآیند خون‌سازی یا هموپوئیسیس دارند. این سلول‌ها از سلول‌های بنیادی سرچشمه می‌گیرند و به دو نوع اصلی تقسیم می‌شوند: سلول‌های میلوئیدی (Myeloid) و سلول‌های لنفاوی (Lymphoid). هر یک از این سلول‌ها پس از طی مراحل رشد خود به سلول‌های خاصی تبدیل می‌شوند:

• سلول‌های میلوئیدی به گلبول‌های قرمز، پلاکت‌ها و چند نوع خاص از گلبول‌های سفید (مانند بازوفیل‌ها، ائوزینوفیل‌ها و نوتروفیل‌ها) تبدیل می‌شوند.
• سلول‌های لنفاوی به گلبول‌های سفید ویژه‌ای مانند لنفوسیت‌ها و سلول‌های کشنده طبیعی تغییر می‌یابند.

در صورت ابتلا به سرطان خون، یکی از انواع سلول‌های خونی به‌طور غیرعادی و بی‌رویه تکثیر می‌شود. این سلول‌های غیرطبیعی که به عنوان سلول‌های لوسمی شناخته می‌شوند، به تدریج فضای مغز استخوان را اشغال می‌کنند و از تکامل طبیعی سلول‌های خونی سالم مانند گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها جلوگیری می‌کنند.

سرطان خون به چهار نوع اصلی تقسیم می‌شود و پزشکان این بیماری را بر اساس سرعت پیشرفت و نوع سلول‌های درگیر طبقه‌بندی می‌کنند. این تقسیم‌بندی به دو دسته بر اساس سرعت رشد و نوع سلول‌های درگیر صورت می‌گیرد:

انواع سرطان خون بر اساس نوع سلول‌های خونی

1. لوسمی میلوئیدی: این نوع سرطان از سلول‌های میلوئیدی آغاز می‌شود که به‌طور طبیعی به گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید خاص و پلاکت‌ها تبدیل می‌شوند.
2. لوسمی لنفوسیتی: این نوع سرطان از سلول‌های لنفاوی منشا می‌گیرد و سلول‌های لنفاوی در شرایط طبیعی به گلبول‌های سفید سیستم ایمنی تبدیل می‌شوند.
3. لوسمی حاد: در این نوع سرطان، سلول‌های خونی غیرطبیعی با سرعت زیاد تقسیم می‌شوند و بیماری به‌سرعت پیشرفت می‌کند. لوسمی حاد به درمان فوری نیاز دارد و بیشتر در کودکان دیده می‌شود.
4. لوسمی مزمن: این نوع از سرطان خون نسبت به لوسمی حاد با سرعت کمتری پیشرفت می‌کند. افراد مبتلا ممکن است تا مدت‌ها علائم مشخصی نداشته باشند. این نوع سرطان بیشتر در بزرگ‌سالان رخ می‌دهد.

به این ترتیب انواع اصلی سرطان خون در زنان به شرح زیر است:

• لوسمی لنفوسیتی حاد (ALL)
• لوسمی حاد میلوژن (AML)
• لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL)
• لوسمی میلوژن مزمن (CML)

لوسمی حاد (Acute Leukemia): طوفان ناگهانی

پزشکان برای تعیین بهترین استراتژی درمان، لوسمی را بر اساس دو معیار کلیدی طبقه‌بندی می‌کنند: سرعت پیشرفت بیماری و نوع سلول درگیر (میلوئیدی یا لنفوئیدی). این دسته‌بندی شبیه به شناخت نوع طوفانی است که با آن روبرو هستیم؛ آیا یک طوفان ناگهانی و سهمگین است یا یک تغییر آب‌وهوای تدریجی و فرساینده؟

• لوسمی لنفوبلاستیک حاد (ALL): اگرچه در کودکان شایع‌تر است، اما زنان بزرگسال نیز ممکن است به آن مبتلا شوند و نیازمند درمان سریع و تهاجمی هستند.
• لوسمی میلوئید حاد (AML): این شایع‌ترین و تهاجمی‌ترین نوع لوسمی حاد در بزرگسالان است. در AML، سلول‌های میلوئیدی که باید به گلبول‌های قرمز، پلاکت یا گلبول سفید تبدیل شوند، در مرحله نابالغی گیر می‌کنند و به سرعت تکثیر می‌شوند.

لوسمی مزمن (Chronic Leukemia): پیشروی خاموش

این نوع لوسمی موذی‌تر است. سلول‌های سرطانی کمی بالغ‌تر هستند و حتی ممکن است تا حدی وظایف خود را انجام دهند. به همین دلیل، بدن فوراً متوجه خطر نمی‌شود. بیمار ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها بدون هیچ علامتی زندگی کند و بیماری کاملاً تصادفی در یک چکاپ خون روتین کشف شود.

• لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL): این نوع اغلب در سنین بالاتر رخ می‌دهد و پیشرفت بسیار کندی دارد. گاهی پزشکان به جای درمان فوری، استراتژی “نظارت و انتظار” را پیشنهاد می‌کنند.
• لوسمی میلوئید مزمن (CML): این نوع با یک جهش ژنتیکی خاص به نام “کروموزوم فیلادلفیا” مرتبط است و خوشبختانه با درمان‌های هدفمند دارویی، به خوبی قابل کنترل است.

سه نوع اصلی سرطان خون

سرطان خون نوعی بیماری است که در آن سلول‌های خونی به‌طور غیرطبیعی رشد کرده و جایگزین سلول‌های سالم می‌شوند. این بیماری می‌تواند در خون، مغز استخوان یا سیستم ایمنی ایجاد شود و عملکرد طبیعی بدن را مختل کند. در نتیجه، تولید سلول‌های سالم کاهش می‌یابد و مشکلاتی مانند ضعف ایمنی، خونریزی‌های غیرعادی و کم‌خونی به وجود می‌آید. این سرطان سه نوع اصلی دارد که عبارتند از:

لوسمی

لوسمی یا همان سرطان خون، شایع‌ترین نوع سرطان خون است و زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های خونی سفید به‌طور غیرطبیعی رشد می‌کنند و به سلول‌های سالم آسیب می‌زنند. این نوع سرطان به دو نوع حاد و مزمن تقسیم می‌شود و می‌تواند بسیار سریع پیشرفت کند، به‌ویژه در موارد حاد.

لنفوم

لنفوم نوعی از سرطان خون است که سلول‌های سیستم لنفاوی، به‌ویژه لنفوسیت‌ها، دچار تغییرات غیرطبیعی می‌شوند. لنفوم‌ها شامل دو نوع اصلی هستند: لنفوم هوچکین و لنفوم غیرهوچکین. این نوع سرطان بیشتر از سایر انواع در سیستم ایمنی تاثیر می‌گذارد و علائم متفاوتی دارد.

میلوما

میلوما نیز یک نوع دیگر از سرطان خون است که سلول‌های پلاسما، نوعی از سلول‌های سفید خون را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این نوع سرطان به‌خصوص می‌تواند بر تولید سلول‌های سالم در مغز استخوان تاثیر بگذارد و باعث ضعف سیستم ایمنی بدن شود.

اگرچه تمرکز اصلی ما در این گزارش بر روی لوسمی است، اما شناخت خانواده بزرگ سرطان‌های خون به شما کمک می‌کند تا تصویر دقیق‌تری داشته باشید. سرطان‌های خون بر اساس منشاء سلولی و محل درگیری به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند:

نوع سرطان	بافت درگیر	توضیح ساده
لوسمی (Leukemia)	خون و مغز استخوان	سرطان گلبول‌های سفید که در جریان خون شناورند. شایع‌ترین نوع در کودکان و یکی از شایع‌ترین‌ها در بزرگسالان است.
لنفوم (Lymphoma)	سیستم لنفاوی	سرطان سلول‌های لنفوسیت که در غدد لنفاوی تجمع می‌کنند و باعث تورم این غدد می‌شوند.
میلوما (Myeloma)	سلول‌های پلاسما	سرطان نوع خاصی از گلبول‌های سفید که مسئول تولید آنتی‌بادی هستند و استخوان‌ها را هدف قرار می‌دهند.

بدترین و تهاجمی‌ترین نوع سرطان خون کدام است؟

در میان انواع مختلف، لوسمی میلوئید حاد (AML) و لوسمی لنفوبلاستیک حاد (ALL) به عنوان انواع تهاجمی شناخته می‌شوند. AML به خصوص در بزرگسالان می‌تواند بسیار سریع پیشرفت کند و اگر درمان نشود، در عرض چند ماه یا هفته می‌تواند کشنده باشد.با این حال، واژه “بدترین” نباید شما را ناامید کند. تهاجمی بودن به معنای سرعت بالای تکثیر است، و جالب است بدانید سلول‌هایی که سریع تکثیر می‌شوند، اغلب به شیمی‌درمانی بهتر پاسخ می‌دهند. با درمان‌های مدرن، نرخ بقای این بیماران به طور چشمگیری بهبود یافته است.

اولین علائم سرطان خون در زنان

اولین علائم سرطان خون در زنان معمولاً مبهم و شبیه به بیماری‌های ساده مثل سرماخوردگی یا کم‌خونی است، به همین دلیل ممکن است نادیده گرفته شود. یکی از رایج‌ترین نشانه‌ها خستگی شدید و مداوم است که حتی با استراحت هم برطرف نمی‌شود. تب‌های بدون علت مشخص و طولانی‌مدت نیز از علائم هشداردهنده هستند. کبودشدگی یا خونریزی آسان (مثلاً خونریزی لثه یا بینی) بدون دلیل خاص، از نشانه‌های دیگر است. عفونت‌های مکرر به دلیل ضعف سیستم ایمنی اتفاق می‌افتد. همچنین، کاهش وزن ناگهانی و بدون تغییر رژیم غذایی، باید جدی گرفته شود. تعریق شبانه یکی دیگر از علائم مهم است. در بعضی زنان، تورم غدد لنفاوی یا درد در ناحیه استخوان‌ها و مفاصل دیده می‌شود. این علائم اگر با هم یا به صورت طولانی ادامه پیدا کنند، نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارند.

علائم اولیه‌ی سرطان خون ممکن است بسته به نوع بیماری و سلامت فرد متفاوت باشد. برخی از نشانه‌های اولیه عبارت‌اند از:

• ضعف و خستگی غیرعادی و مداوم
• رنگ‌پریدگی پوست
• تعریق شبانه
• کاهش وزن بی‌دلیل
• تب و لرز بی‌دلیل و مداوم
• کبودشدگی یا خونریزی آسان و غیر عادی
• خونریزی بینی مکرر
• عفونت‌های مکرر و شدید
• بثورات پوستی مانند لکه‌های قرمز یا ارغوانی کوچک
• تنگی نفس
• کاهش وزن بی دلیل
• تورم غدد لنفاوی، کبد یا طحال
• تعریق شبانه زیاد
• درد استخوان یا مفاصل
• احساس سیری زودرس
• لثه بزرگ و متورم
• سردرد و گیجی (در موارد پیشرفته)
• حالت تهوع و استفراغ (در موارد پیشرفته)

با گذشت زمان، این علائم خصوصاً در انواع حاد سرطان، بیشتر و شدیدتر می‌شوند. همچنین در زنان ممکن است این علائم با مشکلات هورمونی یا کم‌خونی اشتباه گرفته شود، بنابراین تشخیص دقیق اهمیت دارد. و علائم سرطان خون در زنان و مردان تقریباً مشابه است، با این تفاوت که زنان ممکن است خونریزی‌های شدیدتری در دوران قاعدگی داشته باشند. در صورت نیاز به مراقبت‌های ویژه، ممکن است خدمات پرستار در منزل یا استخدام پرستار بیمار در منزل برای کمک به مدیریت علائم و درمان بیمار در خانه فکر خوبی باشد. برخی از این خدمات، مانند ویزیت پزشک در منزل می‌توانند به بهبود وضعیت بیمار کمک کنند.

ارتباط درد استخوان و پا با لوسمی

مغز استخوان در بیماری لوسمی مانند بادکنکی است که بیش از حد باد شده باشد. تکثیر سلول‌ها فشار زیادی به دیواره داخلی استخوان وارد می‌کند. این فشار به صورت درد عمیق، مبهم و آزاردهنده در استخوان‌های بلند (مانند ران و ساق پا) یا جناغ سینه احساس می‌شود. این درد اغلب با فعالیت بدتر نمی‌شود و ممکن است در شب شدت یابد، به طوری که بیمار را از خواب بیدار کند.

اگرچه تمرکز ما در اینجا بر زنان است، اما خوب است بدانید که علائم عمومی مانند خستگی، تب، تعریق و کبودی در مردان و زنان مشترک است. با این حال، مردان فاقد نشانه هشداردهنده “تغییرات قاعدگی” هستند و ممکن است علائم را دیرتر جدی بگیرند. در مردان، بزرگی بیضه‌ها می‌تواند یک نشانه نادر از تجمع سلول‌های لوسمی باشد.

رحم اولین علائم سرطان خون در زنان، آیا سرطان باعث قطع پریود میشود

این بخش شاید مهم‌ترین قسمت برای زنان باشد. رحم و چرخه قاعدگی می‌توانند مانند یک سیستم هشدار اولیه عمل کنند.

خونریزی‌های سنگین و طولانی (منوراژی)

پلاکت‌ها سربازان انعقاد خون هستند. در لوسمی، مغز استخوان پر از سلول‌های سرطانی شده و نمی‌تواند پلاکت کافی تولید کند (ترومبوسیتوپنی). نتیجه چیست؟ خونریزی قاعدگی که بند نمی‌آید. بسیاری از زنان گزارش می‌دهند که پریودشان بسیار سنگین‌تر از همیشه است، لخته‌های خونی بزرگ دفع می‌کنند، یا دوره قاعدگی‌شان بیش از ۷ روز طول می‌کشد. حتی ممکن است در فواصل بین دو پریود دچار لکه‌بینی یا خونریزی شوند.

یک نکته مهم: تحقیقات نشان داده است که برای حدود ۱ درصد از زنان، خونریزی غیرعادی رحم اولین و تنها علامتی بوده که آن‌ها را به مطب پزشک کشانده و منجر به تشخیص لوسمی شده است.

آیا سرطان باعث قطع پریود میشود؟

بله، اما معمولاً نه به عنوان اولین علامت. استرس شدید ناشی از بیماری مزمن، کاهش وزن شدید و کم‌خونی می‌تواند باعث شود بدن برای حفظ انرژی، چرخه تخمک‌گذاری را متوقف کند و منجر به قطع قاعدگی (آمنوره) شود. اما در مراحل اولیه، خونریزی زیاد شایع‌تر از قطع آن است.

علت‌های اصلی سرطان خون در زنان

علت‌های ایجاد سرطان خون می‌توانند پیچیده و متنوع باشند. برخی از عوامل شامل عوامل ژنتیکی، قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی یا پرتویی، و حتی برخی از بیماری‌های خودایمنی هستند. در برخی موارد، عوامل هورمونی نیز ممکن است در زنان در ایجاد این بیماری نقش داشته باشند.

علائم اولیه سرطان خون در زنان

شناخت علائم اولیه سرطان خون می‌تواند در تشخیص زودهنگام و افزایش احتمال موفقیت در درمان نقش اساسی داشته باشد. این علائم ممکن است در ابتدا کم‌اهمیت به نظر برسند، اما توجه به آن‌ها می‌تواند حیاتی باشد.

خستگی مفرط و ضعف عمومی

احساس خستگی مفرط که با استراحت بهبود نمی‌یابد و ضعف عمومی بدن می‌تواند یکی از علائم اولیه سرطان خون باشد. این خستگی اغلب ناشی از کاهش سطح سلول‌های قرمز خون و کمبود اکسیژن در بدن است.

کبودی یا خونریزی غیرطبیعی

در بسیاری از موارد، زنان مبتلا به سرطان خون ممکن است با کبودی‌های بدون دلیل یا خونریزی‌های مکرر روبرو شوند. این حالت به دلیل اختلال در تعداد و عملکرد پلاکت‌ها رخ می‌دهد.

تب‌های مکرر و عفونت‌ها

بدن افرادی که به سرطان خون مبتلا هستند، نسبت به عفونت‌ها و تب‌های مکرر آسیب‌پذیرتر است. این موضوع به علت کاهش تعداد سلول‌های سفید خون و ضعف سیستم ایمنی است.

کاهش وزن و اشتهای ناگهانی

یکی از علائم دیگر سرطان خون کاهش وزن ناگهانی و بی‌دلیل است. از دست دادن اشتها نیز می‌تواند به دلیل تغییرات در متابولیسم بدن و فعالیت سلول‌های غیرطبیعی در بدن رخ دهد.

جهش‌های ژنتیکی و عوامل محیطی چگونه باعث لوسمی می‌شوند؟

بدن ما در هر لحظه در حال نوسازی است. سلول‌ها تقسیم می‌شوند تا جایگزین سلول‌های پیر شوند. در این فرآیند پیچیده کپی‌برداری از DNA، گاهی اشتباهاتی رخ می‌دهد. اگرچه بدن مکانیسم‌هایی برای اصلاح این اشتباهات دارد، اما گاهی یک جهش خاص باعث می‌شود کلید “خاموش” رشد سلول از کار بیفتد. این سلول شروع به تکثیر بی‌وقفه می‌کند و تبدیل به لوسمی می‌شود. دانشمندان هنوز علت دقیق اینکه چرا این جهش در یک فرد رخ می‌دهد و در دیگری نه را نمی‌دانند، اما ترکیبی از استعداد ژنتیکی و محرک‌های محیطی را مقصر می‌دانند.

جدول خلاصه علائم هشدار دهنده لوسمی در زنان
علائم عمومی	خستگی مداوم، تب بی‌دلیل، کاهش وزن ناگهانی، تعریق شبانه خیس‌کننده
علائم زنانه (اختصاصی)	پریودهای بسیار سنگین (منوراژی)، خونریزی طولانی (بیش از ۷ روز)، لکه‌بینی بین سیکل‌ها
علائم پوستی	کبودی‌های خودبه‌خودی، نقاط قرمز سوزنی (پتشی)، رنگ‌پریدگی پوست و مخاط
علائم گوارشی و شکمی	سیری زودرس، احساس پری در سمت چپ شکم (بزرگی طحال)
علائم استخوانی	درد عمیق و مبهم در استخوان‌های پا، لگن یا قفسه سینه

عوامل خطر ابتلا به سرطان خون در زنان

عوامل خطر ابتلا به سرطان خون در زنان شامل سابقه خانوادگی، قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی و پرتویی، مصرف سیگار و حتی برخی از بیماری‌های خودایمنی هستند. همچنین سن و تغییرات هورمونی نیز می‌توانند از عوامل مهم در افزایش خطر ابتلا باشند.

• سابقه درمان‌های سرطان (شیمی‌درمانی و پرتودرمانی قبلی): زنانی که در گذشته برای سرطان‌هایی مانند سرطان سینه یا تخمدان تحت درمان با برخی داروهای شیمی‌درمانی (مانند عوامل آلکیله‌کننده) یا پرتودرمانی قرار گرفته‌اند، متأسفانه با ریسک بالاتری برای ابتلا به لوسمی ثانویه در سال‌های بعد مواجه هستند. این یک حقیقت تلخ است که درمان یک سرطان می‌تواند زمینه ساز سرطان دیگری شود، هرچند این خطر در برابر نجات جان بیمار از سرطان اول، پذیرفته می‌شود.
• سیگار و دخانیات: شاید تصور کنید سیگار فقط به ریه آسیب می‌زند، اما مواد سمی موجود در دود سیگار، به ویژه بنزن، وارد جریان خون شده و مستقیماً بر مغز استخوان اثر می‌گذارند. استعمال دخانیات یکی از قوی‌ترین عوامل خطر قابل پیشگیری برای لوسمی میلوئید حاد (AML) است.
• تماس با مواد شیمیایی و بنزن: بنزن، یک حلال شیمیایی که در صنایع لاستیک‌سازی، پالایشگاه‌ها، و حتی در بنزین و برخی محصولات شوینده و هنری وجود دارد، یک سرطان‌زای قطعی برای خون است. زنانی که در محیط‌های صنعتی کار می‌کنند یا در معرض بخارات مداوم این مواد هستند، باید هشیارتر باشند.
• اختلالات ژنتیکی و سابقه خانوادگی: اگرچه اکثر لوسمی‌ها ارثی نیستند، اما وجود اختلالاتی مانند سندرم داون یا سندرم لی-فرامنی می‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد. همچنین، داشتن یک خواهر، برادر یا والد مبتلا به لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL)، اندکی ریسک را در سایر اعضای خانواده بالا می‌برد.

سرطان خون و بارداری

بارداری ممکن است برخی از علائم سرطان خون را پنهان کند، زیرا برخی از نشانه‌های سرطان خون شبیه به تغییرات معمول در بارداری هستند. به‌عنوان مثال، خستگی و گاهی خونریزی‌های خفیف واژینال ممکن است علائمی مشترک بین بارداری و سرطان خون باشند. اگر علائمی مرتبط با سرطان خون دارید، و به دلایل ژنتیکی یا محیطی در معرض خطر هستید، بهتر است این نشانه‌ها را با پزشک خود در میان بگذارید.

درمان سرطان خون در زنان، بسته به نوع لوسمی و عوامل دیگر، می‌تواند متفاوت و پیچیده باشد. علائم مرتبط با قاعدگی، مانند خونریزی‌های شدید، از جمله نشانه‌های شایع این بیماری در زنان است. روش‌های درمانی نیز ممکن است روی چرخه قاعدگی اثر بگذارند و منجر به قطع، نامنظمی یا خونریزی‌های سنگین‌تر از معمول شوند. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است داروهایی را تجویز کند تا با جلوگیری از خونریزی شدید، از کاهش بیش از حد پلاکت‌ها و کم‌خونی جلوگیری شود.

راه‌های تشخیص سرطان خون

تشخیص زودهنگام سرطان خون می‌تواند در موفقیت درمان تاثیر چشم‌گیری داشته باشد. علاوه بر تست‌های ژنتیکی برای بررسی تغییرات DNA.، توجه داشته باشید که برخی از روش‌های رایج برای تشخیص سرطان خون عبارتند از:

آزمایش خون کامل (CBC)

یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین راه‌های تشخیص سرطان خون  انجامآزمایش خون کامل (CBC) است که می‌تواند تغییرات در تعداد سلول‌های خونی را نشان دهد.

• تعداد گلبول‌های سفید ممکن است بسیار بالا (لکوسیتوز) یا به طرز عجیبی پایین باشد.
• تعداد گلبول‌های قرمز و پلاکت‌ها معمولاً پایین‌تر از حد نرمال است.
• مهم‌تر از همه، وجود سلول‌های نابالغ (بلاست) در خون محیطی است که هرگز نباید در خون یک فرد سالم دیده شوند.

بیوپسی مغز استخوان

برای اینکه پزشک دقیقاً بداند با چه نوع لوسمی و با چه ویژگی‌های ژنتیکی روبروست، نیاز به بررسی مستقیم کارخانه خون‌سازی دارد. در این روش، با بی‌حسی موضعی، سوزن باریکی وارد استخوان لگن (در پشت بدن) شده و نمونه کوچکی از مغز استخوان کشیده می‌شود. این نمونه زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود تا نوع دقیق سلول‌ها، سرعت تکثیر و تغییرات کروموزومی آن‌ها مشخص شود. این اطلاعات برای انتخاب داروی مناسب حیاتی است.

بیوپسی مغز استخوان به پزشکان امکان می‌دهد تا سلول‌های مغز استخوان را بررسی کنند و به تشخیص دقیق‌تری برسند. این روش به خصوص برای تشخیص انواع خاصی از سرطان خون مفید است.

روش‌های درمان سرطان خون

دنیای درمان سرطان خون در سال‌های اخیر متحول شده است. دیگر درمان تنها به شیمی‌درمانی محدود نمی‌شود و پزشکان مجموعه‌ای از ابزارهای قدرتمند را در اختیار دارند:

1. شیمی‌درمانی (Chemotherapy): با هدف تخریب سلول‌های سرطانی، اما ممکن است باعث کاهش پلاکت‌ها و در نتیجه خونریزی شود.
2. درمان‌های هدفمند: این داروها به سلول‌های سرطانی به طور خاص حمله می‌کنند و از رشد و گسترش آن‌ها جلوگیری می‌کنند.
3. ایمونوتراپی: این روش به سیستم ایمنی کمک می‌کند تا با سلول‌های سرطانی مبارزه کند.
4. پیوند سلول‌های بنیادی: برای بازسازی مغز استخوان و ایجاد سلول‌های خونی سالم جدید.

شیمی‌درمانی (Chemotherapy): حمله همه‌جانبه

این روش هنوز هم ستون اصلی درمان بسیاری از لوسمی‌هاست. داروهای شیمی‌درمانی وارد جریان خون می‌شوند و سلول‌هایی را که به سرعت تقسیم می‌شوند (مانند سلول‌های سرطانی) هدف قرار می‌دهند. هدف، پاکسازی کامل مغز استخوان از سلول‌های بیمار است تا سلول‌های سالم بتوانند دوباره رشد کنند. این درمان معمولاً در چند فاز (القایی، تثبیت و نگهدارنده) انجام می‌شود.

درمان هدفمند (Targeted Therapy): تیراندازی دقیق

برخلاف شیمی‌درمانی که به همه سلول‌های در حال تکثیر (از جمله موها و سلول‌های روده) آسیب می‌زند، داروهای هدفمند مانند تک‌تیرانداز عمل می‌کنند. آن‌ها به دنبال ویژگی‌های خاصی روی سلول‌های سرطانی می‌گردند و فقط به آن‌ها حمله می‌کنند. مثلاً در لوسمی میلوئید مزمن (CML)، داروهایی وجود دارند که پروتئین خاص تولید شده توسط کروموزوم فیلادلفیا را مهار کرده و بیماری را بدون عوارض شدید شیمی‌درمانی کنترل می‌کنند.

ایمونوتراپی (Immunotherapy): بیدار کردن سیستم ایمنی

این یکی از پیشرفته‌ترین روش‌هاست. در این روش، سیستم ایمنی خود بیمار تقویت یا مهندسی می‌شود تا بتواند سلول‌های سرطانی را شناسایی و نابود کند. روش‌هایی مانند CAR T-cell therapy که در آن سلول‌های ایمنی بیمار در آزمایشگاه تغییر داده می‌شوند تا شکارچی سرطان شوند، امیدهای تازه‌ای را ایجاد کرده است.

پیوند سلول‌های بنیادی یا مغز استخوان: شروعی دوباره

زمانی که بیماری مقاوم است یا احتمال عود بالاست، پزشکان ممکن است تصمیم بگیرند سیستم خون‌سازی معیوب را به طور کامل با یک سیستم سالم جایگزین کنند. ابتدا با دوزهای بسیار بالای شیمی‌درمانی، مغز استخوان بیمار پاکسازی می‌شود و سپس سلول‌های بنیادی سالم از یک اهداکننده سازگار (یا گاهی از خود بیمار) به بدن تزریق می‌شود تا خون‌سازی جدیدی آغاز شود.

اثر درمان سرطان خون بر یائسگی

برخی درمان‌های سرطان خون می‌توانند عملکرد طبیعی تخمدان‌ها را مختل کنند و باعث ناباروری یا شروع یائسگی زودرس شوند. این تغییرات هورمونی ممکن است به علائمی مثل گرگرفتگی، تعریق، خشکی و خارش واژن، و در برخی موارد اضطراب یا افسردگی منجر شوند. در این موارد، هورمون درمانی (HRT) ممکن است برای بهبود علائم استفاده شود.

عوامل خطر ابتلا به سرطان خون در زنان

عوامل مختلفی می‌توانند خطر ابتلا به سرطان خون را افزایش دهند:

• سابقه سرطان و دریافت درمان‌های تهاجمی
• مصرف سیگار
• تماس با مواد شیمیایی خاص
• اختلالات ژنتیکی مانند نوروفیبروماتوز، سندرم داون و سندرم کلاین فلتر
• سابقه خانوادگی لوسمی

در بسیاری از موارد، داشتن یک عضو خانواده مبتلا به سرطان خون به معنی افزایش خطر قطعی ابتلا برای سایر اعضا نیست. با این حال، اگر سابقه ژنتیکی خاصی دارید، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا در صورت نیاز، آزمایش‌های ژنتیکی برای ارزیابی میزان خطر انجام شود.