پزشکان از ابزارهای مختلفی برای بررسی سلامتی بیمار استفاده میکنند. این ابزارها اغلب برای غربال کردن مشکلات بدن به کار میروند، به این شکل که به کمک آنها میتوان مشخص کرد که برای مثال کبد یا کلیهها چقدر با بیماری درگیر هستند. یکی از مهمترین و جامعترین ابزارها برای این منظور، آزمایش خون است. یک پزشک به کمک آزمایش خون میتواند بخش بزرگی از اندامهای بدن را به صورت عمومی بررسی کند و تشخیص بدهد که آیا بیماری در آن اندام حضور دارد یا خیر. اگر میخواهید بیشتر در این خصوص بدانید که آزمایش خون چه چیزهایی نشان می دهد، با ما در این مطلب در مجموعه پرستاری ارسطو همراه بمانید.
فهرست مطالب
آزمایش خون چیست؟
خون به طور دائمی در سرتاسر بدن حرکت میکند و با تمام اندامهای بدن تعامل دارد. این دسترسی به قسمتهای گوناگون سیستم بدن انسان، باعث شده است که ردپای هر نوع بیماری یا عفونتی را بتوان در خون پیدا کرد. گرچه از دوران باستان این ارتباط برای پزشکان اثبات شده بود، اما طبق مقالات علمی معتبر، آزمایش خون به شکل کنونی آن تنها از زمان اختراع میکروسکوپ (قرن نوزدهم و بیستم میلادی) به عنوان یک راه حل آنالیزی مناسب مطرح شده است.
اما آزمایش خون چه چیزهایی نشان می دهد که از روشهای دیگر نمیتتوان یکجا به آنها دسترسی پیدا کرد؟ آزمایش خون به عنوان یک تست برای تعیین شرایط بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی بدن شناخته میشود و به کمک آن میتوان موارد زیر را مشخص کرد:
- آیا بدن دچار یک بیماری مشخص است یا خیر
- آیا مواد مورد نیاز بدن به صورت کامل تأمین میشود یا خیر
- تغذیه فرد چقدر سالم است
- آیا اندام های داخلی به درستی کار می کنند یا خیر
آزمایش خون شامل چیست؟
اطلاعات بدست آمده از آزمایش خون در چند دسته طبقه بندی میشود و هر کدام عملکرد یک اندام مشخص یا میزان سطح مواد معینی در خون را به اطلاع پزشک میرسانند. بسته به شرایط، ممکن است پزشک نوع خاصی از آزمایش خون را از آزمایشگاه طلب کند، اما آنچه که به عنوان آزمایش کامل خون انجام میشود تمام این اطلاعات را به صورت یکجا شامل خواهد شد.
به خاطر گستردگی اطلاعات بدست آمده از این تست، جواب این سوال که آزمایش خون چه چیزهایی نشان می دهد چندان راحت یا خلاصه نیست. طیف اطلاعات بدست آمده از این آزمایش بسیار گسترده است، تا آنجا که هر دسته از اطلاعات تحت یک نام معین عرضه میشوند. برای تفسیر آزمایش خون باید به طور دقیق بدانید هر کدام از این دستهها و شاخصهای آنها باید چه میزان حدودی داشته باشند. در این خصوص در مقاله دیگری در مجموعه پرستاری ارسطو در خدمت شما خواهیم بود.
در ادامه، دستههای مختلف اطلاعات که از آزمایش خون بدست میآیند به شما معرفی میکنیم.
هماتولوژی
هماتولوژی (Hematology) بخش مهمی از اطلاعات آزمایش خون را به خود احتصاص میدهد. اطلاعات ذیل این بخش به بررسی سلامت و عملکرد سلولهای خونی از طریق سنجش شرایط آهن موجود در آنها میپردازد و به کمک آن میتوان شرایط گلبولهای خون، پلاکتها، وضعیت هموگلوبین و در کل سلامت بافت خونی را تعیین کرد.
مهمترین شاخصهای هماتولوژی که باید به مقادیر آنها توجه داشته باشید عبارتند از:
- شاخصهای CBC
- Hb
- Hct
- PLT
- شاخصهای RBC
- ESR
- رتیکولوسیت
بیوشیمی
در حالی که هماتولوژی روی سلامت گلبولها و خود ساختار خون تمرکز میکند، بخش بیوشیمی به عملکرد متابولیک بدن میپردازد و میزان مواد مغذی، ویتامینها و مواد معدنی در دسترس سلولها را بررسی میکند. بخش عمده اختلالات کبد، مشکلات کلیه و متابولیسم از طریق اطلاعات بخش بیوشیمی مشخص میشوند و بر اساس آن میتوانید تعیین کنید که شرایط تغذیه شما باید چه تغییراتی داشته باشد.
منطقی است که حالا بپرسید برای بیوشیمی، آزمایش خون چه چیزهایی نشان میدهد؟ مهمترین شاخصهای بیوشیمی خون شامل موارد زیر خواهند بود:
- قند خون
- چربی خون
- کلسترول
- BUN
- کراتینین
- آنزیمهای کبدی
- الکترولیتها
هورمون ها
آزمایش خون به کمک هورمونها، عملکرد غدد درون ریز بدن را چک میکند. در نتیجه این بررسیها میتوان بیماریهای تیروئید، هیپوفیز و… را تشخیص داد و قبل از اینکه به مشکلات بزرگتر تبدیل شوند، با آنها مقابله کرد. مهمترین شاخصهای هورمونی که مشخص میکنند در این بخش آزمایش خون چه چیزهایی نشان می دهد شامل موارد زیر هستند:
- TSH
- T4
- T3
- پرولاکتین
- کورتیزول
- LH
- FSH
- تستوسترون
- ACTH
سرولوژی
سرولوژی علم بررسی شرایط ایمنی بدن و نحوه عکس العمل آن نسبت به حضور عوامل تهدیدکننده است. آن را اغلب برای بررسی آنتیبادیها و آنتیژنها استفاده میکنند و به کمک بررسی سرولوژی میتوان عفونتها، بیماریهای خودایمنی و مارکرهای التهابی در بدن را تشخیص داد. مهمترین شاخصهایی که در این بخش از آزمایش خون مشاهده میشوند هم به شرح زیر هستند:
- CRP
- RF
- ASO
- HBsAg
- HCV
- ANA
- HIV
- VDRL
- TPHA
ویتامین ها و مواد مغذی
بخش ویتامین و مواد مغذی (که به ریزمغذی هم مشهورند) مشخص میکند که آیا نیاز بدن به مواد مورد نیازش به درستی برطرف میشود یا خیر. هر مشکل در این قسمت میتواند به مشکلات تغذیه یا مسمومیت بدن اشاره داشته باشد و بنابراین نقش کلیدی در تشخیص بیماری بازی میکند.
اما در این بخش، آزمایش خون چه چیزهایی نشان می دهد؟ شاید مهمترین اطلاعات این قسمت شامل موارد زیر باشند:
- ویتامینهایی مانند D و B12
- فلزاتی مانند آهن و روی
- فریتین
- فولیک اسید یا فولات
جمع بندی
در این مطلب بحث کردیم که آزمایش خون چه چیزهایی نشان می دهد و هر کدام از این بخشها چه اطلاعاتی را در اختیار شما میگذارند. صرف آشنایی با آزمایش خون، همانطور که گفتیم، برای استفاده بهینه از آن کفایت نمیکند. باید علاوه بر اینکه بتوانید اطلاعات مندرج در آزمایش را تحلیل کنید، بدانید که حضور چند مشکل همزمان به چه بیماری یا مشکلی اشاره دارد. در نهایت، اینکه درمان هر کدام از این مشکلات هم چیست موضوع دیگری است که باید مورد توجه قرار بگیرد.
مجموعه خدمات پرستاری ارسطو آماده است تا در این خصوص به یاری شما بیاید. بخش مهمی از درمان را میتوان به کمک پرسنل حرفهای و پرستاران مجرب انجام داد تا هیچ گونه نگرانی در خصوص فرآیند بهبود نداشته باشید. در همین راستا، برای نگهداری از بیمار شما در خانه و مرکز درمانی، مجموعه ارسطو میتواند پرستاران خبره را به شما معرفی کند. برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید با همکاران ما تماس حاصل فرمایید.