کمتر کسی را در کشورمان پیدا میکنید که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با بیماران دیابتی در دوستان و آشنایانش برخورد نکرده باشد. دیابت این روزها یکی از رایجترین بیماریها به خصوص در ایران به حساب میآید که میلیونها نفر از هموطنان را با خود درگیر میکند. دردسرهایی که این بیماری برای سبک زندگی افراد به وجود آورده و آنها را به استفاده از داروها و مواد غذایی معینی مجبور میکند، بر کسی پوشیده نیست. با این حال شاید برایتان جالب باشد که بدانید بین وضعیت افراد عادی و افراد مبتلا به دیابت، کسانی هم وجود دارند که در وضعیت پیش دیابت هستند.
در پیش دیابت، قند خون به اندازهای نیست که بتوان فرد را مبتلا به دیابت نوع 2 دانست، اما در عین حال سطح قند خون از سطح عادی هم به شکل واضحی بالاتر است. با ما در این مطلب همراه باشید تا شما را با تعریف دقیق این موضوع که پیش دیابت چیست بیشتر آشنا کنیم تا در صورتی که مستعد ابتلا به آن هستید، از همین حالا خودتان را آماده کنید.
فهرست مطالب
تعریف پیش دیابت
ابتدا بگذاریم بحث کنیم که پیش دیابت چیست و چرا باید آن را جدی بگیرید. به استناد منابع معتبر بین المللی، پیش دیابت وضعیتی است که قند خون ناشتا به صورت مستمر بین 100 تا 125 میلی گرم در هر دسی لیتر از خون قرار داشته باشد، در حالی که سطح قند خون ناشتا زیر 100 میلی گرم در دسی لیتر به عنوان حالت نرمال شناخته شده و میزان ورای 125 میلی گرم در هر دسی لیتر هم به معنای ورود فرد به سطح دیابت خواهد بود. پیش دیابت به راحتی قابل تشخیص نیست و مطالعات انجام شده روی آن هم به مراتب کمتعدادتر از دیابت هستند، اما حضور آن را به عنوان یک گام قبل از دچار شدن به قند خون نباید دستکم گرفت.
در این وضعیت فرد هنوز به دیابت مبتلا نیست، اما ممکن است دو مشکل اصلی وجود داشته باشد که هر کدام پیشزمینهای برای ابتلا به این بیماری خواهند بود:
- سلولهای بدن در حال مقاوم شدن به جذب گلوکز هستند و سطح گلوکز خون در حال رشد است
- سلولهای بتا در لوزالمعده کم کم در حال از دست دادن توانایی ترشح انسولین کافی برای نگه داشتن گلوکز در سطح نرمال هستند
وضعیت اول ممکن است به دلایل ژنتیکی، محیطی یا تغذیهای پیش بیاید و در این حالت، سلولها از جذب گلوکز سرباز میزنند و قند در خون باقی میماند. در این وضعیت که اغلب با چاقی هم همراه است، فرد ممکن است با تشدید علائم به دیابت نوع 2 مبتلا شود. اما در وضعیت دوم که بیشتر به خاطر بیماریهای خود ایمنی پیش میآید، سلولهای بتا تضعیف شده و در صورت تشدید شرایط ممکن است حتی سایز لوزالمعده هم کوچکتر شود. در این صورت ابتلا به دیابت نوع 1 ممکن است پیش بیاید.
علائم پیش دیابت
یکی از نکات مهمی که ئر خصوص پیش دیابت مطرح است، مبهم بودن علائم آن است. در عمل، شناسایی ابتلا به این بیماری به صرف اتکا به علائم ممکن نیست و افراد باید بسته به اینکه چه شرایطی دارند، خودشان دقت داشته باشند که چقدر مستعد ابتلا به دیابت هستند و بر اساس آن به صورت دورهای به پزشک مراجعه کنند. افرادی که شرایط زیر را داشته باشند بیشتر در معرض ریسک پیش دیابت و در وهله بعد یکی از انواع دیابت خواهند بود:
- افرادی که اضافه وزن شدید دارند
- سالمندان
- افرادی که سابقه خانوادگی (به خصوص در اقوام درجه یک) برای ابتلا به دیابت دارند
- افرادی که دچار فشار خون یا چربی خون بالا هستند
- افرادی که سابقه بیماری قلبی عروقی دارند
- افرادی که سابقه سکته مغزی دارند
- افرادی که به سندرم تخمدا پلی کیستیک دچار هستند
توصیه میشود اگر دو یا چند مورد از این شرایط را به صورت همزمان دارید، حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید تا چکاپ کامل انجام دهید. از این طریق مشخص میشود که جواب احتمال ابتلای شما به پیش دیابت چیست و چقدر باید برای این موضوع نگران باشید.
تشخیص پیش دیابت
اگر شرایطی که پیش از این مطرح کردیم داشته باشید و بخواهید به سراغ پزشک بروید، سوال بعدی این خواهد بود که راههای تشخیص پیش دیابت چیست. برای این منظور همانطور که ممکن است انتظار داشته باشید، پزشک باید چند آزمایش انجام دهد و از مقایسه نتایج آنها تشخیص بدهد که جواب تست شما برای پیش دیابت چیست. این آزمایشها عبارتند از:
- آزمایش گلوکز خون ناشتا
- آزمایش A1C
- آزمایش تحمل گلوکز خوراکی
آزمایش گلوکز خون ناشتا یک تست روتین برای دیابت است که بعد از گذشت حداقل 8 ساعت از آخرین بار مصرف غذا و نوشیدنی (به جز آب) میزان قند خون را مشخص میکند. همانطور که گفتیم، اگر عدد بدست آمده بین 100 تا 125 باشد میتوان به ابتلا به پیش دیابت شک داشت.
آزمایش A1C میانگین گلوکز خون در سه ماه گذشته را مشخص میکند. در این حالت هم عدد بدست آمده اگر بین 5.7 تا 6.4 درصد باشد، یک قدم بیشتر به این نتیجه گیری نزدیک میشویم که فرد به پیش دیابت مبتلاست یا خیر.
در نهایت آزمایش تحمل گلوکز خوراکی را داریم، آزمونی که مشخص میکند گلوکز در بدن پس از خوردن غذا چطور کنترل میشود. برای این تست هم فرد باید ناشتا باشد و بعد از نوشیدن یک نوشیدنی شیرین، گلوکز بعد از 2 ساعت اندازه گیری میشود. اگر سطح گلوکز بدست آمده بین 140 تا 200 میلی گرم در دسی لیتر باشد و نتایج تستهای قبلی هم طبق اعدادی که گفتیم باشند، به احتمال بسیار زیاد میتوان ابتلا به پیش دیابت را تأیید کرد.
جمع بندی
در این مطلب صحبت کردیم که پیش دیابت چیست، چه علل و علائمی دارد و برای تشخیص آن هم چه تستهایی انجام میشود. نکتهای که همواره در خصوص بیماران دیابتی، به خصوص سالمندان، مطرح میشود دشواری نگهداری از آنهاست. برای این منظور، بسیاری از خانوادههای ایرانی به کمک متخصصان و نیروهای مجربی نیاز دارند که بتوانند در این زمینه به آنها کمک کنند.
مجموعه خدمات پرستاری ارسطو آماده است تا این خدمات را در اختیار شما قرار دهد. با ارتباط با طیف گستردهای از زحمتکشان عرصه پرستاری و پزشکی، ارسطو قادر است تمامی نیازهای شما را در این خصوص برطرف کند و بسته به آنچه که شما میخواهید پرستاران مناسب را به شما معرفی نماید. برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید با همکاران ما تماس حاصل فرمایید.