درد مفاصل به خصوص در میان سالمندان یکی از رایجترین مشکلات روزمره به حساب میآید. شاید شایعترین شکل درد مفاصل هم درد در ناحیه زانو باشد که میتواند دلایل متعدد داشته باشد. جدا از دردهایی که به خاطر جراحات قدیمی یا صدمه ناشی از پوکی استخوان پیش میآیند، بخشی از مشکلات این ناحیه از پا هم به خاطر آرتروز زانو پیش میآیند. آرتروز زانو به خاطر شکل پیش آمدن و نحوه پیشرفتش در سنین بالا باید به شدت جدی گرفته شود، پس با ما در این مطلب همراه باشید تا برایتان بگوییم آرتروز زانو چیست و چه جزئیاتی مرتبط با آن را باید مورد توجه قرار بدهید.
فهرست مطالب
آرتروز چیست؟
برای اینکه متوجه شوید آرتروز زانو چیست، در گام اول باید بحث کنیم که اصولا آرتروز چیست. برخلاف آنچه ممکن است تصور کنید، استخوانها و مفاصل مستقیما به هم متصل نیستند. فضای بین آنها اغلب با غضروفها و مایعات بافتی مخصوصی پر شده است که به لغزش بیدردسر و بالطبع بدون درد آنها کمک میکنند. اما در صورتی که به هر دلیلی این واسطهها ضعیف شده و تحلیل بروند، حرکت مفصل دردناک و محدود میشود. به این وضعیت آرتروز میگویند.
در محل زانو هم ممکن است این اتفاق پیش بیاید. به خاطر فشاری که در طی زندگی انسان روی زانوها به صورت مستمر وارد میشود، آرتروز زانو در سنین بالا یک رویداد بسیار شایع محسوب میشود و فارغ از عواملی مانند سبک زندگی، تغذیه یا جنسیت، هر کسی ممکن است به آن دچار شود. این موضوع در واقع یکی از رایجترین مسائلی است که پرستار سالمند باید در خصوص آن آموزش ببیند.
متاسفانه به خصوص آرتروزی که بر اثر افزایش سن پیش میآید درمان قطعی و دائمی ندارد، اما نکته مثبت این است که راههای مختلفی برای مدیریت و کنترل این عارضه وجود دارد که به فرد کمک میکنند تا با درد کمتری به زندگی خود ادامه دهد.
علت آرتروز زانو
بگذارید در مرحله بعد به این موضوع بپردازیم که علت پیش آمدن آرتروز زانو چیست. اگر بخواهیم به منابع معتبر بین المللی اتکا کنیم، آرتروز زانو به خاطر علت پیش آمدنش به دو دسته اصلی تقسیم میشود:
- نوع اصلی (Primary)
- نوع فرعی (Secondary)
نوع اصلی تنها به خاطر افزایش سن پیش میآید و طی آن بافت مفاصل زانو و اطراف آن به مرور زمان ساییده شده و تحلیل میرود. این نوع از آرتروز زانو همان شکل شایعی است که در سنین بالاتر به کرات مشاهده میشود و حتی افرادی که طی زندگی خود دقت زیادی به تغذیه و شرایط فیزیکی خود داشتهاند، ممکن است به آن دچار شوند.
نوع فرعی اما به خاطر یک جراحت یا مشکل بدنی مشخص پیش میآید. این نوع بسته به شرایط، ممکن است حتی در سنین پایین هم خودش را نشان بدهد و اغلب حاصل یک مشکل دیگر است، نه اینکه به خاطر صرف فعالیت بدنی پیش بیاید. مهمترین دلایل پیش آمدن آرتروز زانو نوع فرعی عبارتند از:
- آسیب دیدگی و شکستگی زانو
- جراحی زانو
- اضافه وزن شدید
- مشکلات ژنتیکی
- کج بودن اسکلت به دلایل مختلف
- عفونت
- بیماری هموفیلی
- بیماری سلول داسی شکل
- رسوب مواد معدنی مانند آهن، مس و کلسیم در مفاصل (هموکروماتوسیس، بیماری ویلسون، کوندروکالسیونسیس)
اما با در نظر داشتن این عوامل، شاید بپرسید که علائم و نشانههای ابتلا به آرتروز زانو چیست؟ در این خصوص در ادامه بیشتر حرف میزنیم.
علائم آرتروز زانو
عجیب نیست که در عارضهای که با ساییدگی مفصل همراه است، درد واضحترین علامت باشد. آرتروز زانو با درد هنگام تحرک و خم و راست شدن این مفصل همراه است و این نشانه که با استراحت و گذشت زمان هم کاهش پیدا نمیکند، مهمترین علامتی است که با اتکا به آن میتوانید متوجه شوید به آرتروز دچار شدهاید. اما علائم دیگری هم وجود دارند که در صورتی که دو یا چند مورد دیگر از آنها را هم در کنار درد داشته باشید، به احتمال زیاد دچار آرتروز زانو شدهاید.
لیست زیر را چک کنید تا بهتر تشخیص بدهید که احتمال ابتلای شما به آرتروز زانو در چه حد است:
- سفت شدن زانوها به خصوص بعد از مدت زمان زیاد نشستن یا استراحت
- لرزش زانو حین راه رفتن
- احساس قفل شدگی زانو حین حرکت مفصل
- تورم زانو و پف کردن بافت روی مفصل
- شنیدن صدای ناهنجار از زانو حین راه رفتن
درمان آرتروز زانو
در نهایت به اینجا میرسیم که درمان آرتروز زانو چیست و به چه روشهایی باید با این بیماری کنار بیایید. واقعیت این است که هیچ درمان قطعی و دائمی برای این عارضه وجود ندارد و تمام درمانهای موجود، صرفا شدت درد و ناراحتی را کم میکنند یا سرعت پیشرفت آنها را به تعویق میاندازند. بسته به اینکه علت پیش آمدن آرتروز چه باشد، این درمانها شدت اثرگذاری متفاوتی هم خواهند داشت.
مهمترین راههای درمان آرتروز زانو عبارتند از:
- استفاده از داروهای ضدالتهابی و مسکنهای قوی با تجویز پزشک
- استفاده از داروهای تقویتی مفاصل مانند کوندراتین و گلوکز آمین
- فیزیوتراپی
- تزریق ژل به زانو
- روش ترکیبی PRP و سلولهای بنیادی
- استفاده از وسایل پزشکی مخصوص مانند زانوبند طبی، کفش طبی، عصا، واکر و کفی طبی
- تیپینگ زانو
- اوزون درمانی
- طب سوزنی
- عملهای جراحی مانند آرتروسکوپی، آرتروپلاستی و…
جمع بندی
در این مطلب صحبت کردیم که آرتروز زانو چیست، چرا و در چه شرایطی پیش میآید، چه علائمی دارد و برای درمان آن باید چه کرد. واقعیت این است که شکل اولیه آرتروز زانو را که با افزایش سن پیش میآید، تنها توان به تأخیر انداخت و دیر یا زود هر کسی ممکن است با هر سبک زندگی به آن دچار شود. اگر شرایط نگهداری لازم و کافی از سالمند مبتلا به آرتروز زانو را نداشته باشید، تنها گزینه دیگری که در دسترس شما خواهد بود کمک گرفتن از خدمات پرستاری سالمند است.
برای استفاده از چنین خدماتی، مجموعه خدمات پرستاری ارسطو آماده است تا به یاری شما عزیزان بیاید. تنها با یک تماس با کارشناسان ما میتوانید بهترین به پرستار سالمند بسته به نیازهایتان دسترسی پیدا کنید، مانند پرستارانی که با زیر و بم نگهداری از سالمندان مبتلا به انواع آرتروز و مشکلات حرکتی آشنا هستند. از شما دعوت میکنیم که همین امروز برای این کار با ما تماس بگیرید.